 18 aylık bir bebek topa dokunup "top" dediği zaman basit bir zihinsel gelişme gösterdiği sanılır. Oysa bu sözcüğü söyleyinceye kadar oldukça uzun bir süre geçmiştir.
Bebeğin dil gelişimi yaşamının ilk aylarından başlayarak etkisi altında kaldığı çevreye bağlıdır. Yetişkin, bebek için bir modeldir, bebeğe konuşmasında örnek olur. Konuşma insanlara özgü bir yetenek olduğundan bebekten konuşması beklenir. Bu sayede insansı huylarını, düşüncelerini ve isteklerini belirtebilir. Bebek bunu çevresindeki insanların sözlerinden, yüz ifadelerinden, davranışlarından, daha konuşmaya başlamadan önce anlayacaktır.
Bebekle oynadığınız zaman, eşyaların ve bu eşyalarla yaptığınız
işlerin adlarını bebeğe söylemeniz önemlidir: "Bu bir toptur, şimdi
onu atıyorum, sen onu tutuyorsun." Bebeği giydirirken yaptığınız
işleri, dokunduğunuz yerlerinin de adlarını belirtiniz: Sözgelimi "Bu.
senin ayağın, şimdi ona çorap giydiriyorum, kırmızı bir çorap. İşte
kırmızı çoraplı ayak. Şimdi de çorabının üzerine pabucunu
giydiriyorum." Bebeğe bedeninin bölümlerini gösteriniz ve adlarını
söyleyiniz: "Bu, benim bebeğimin burnudur. Dokun bakayım. Annenin
burnu nerede?"; vb.
Bebekle çok "çocukça" bir dille konuşmayınız, daha çok sözcükleri
hecelere ayırarak, etkili bir tonda ve tam olarak konuşunuz. Ona
gördüğü şeyleri anlatınız, sözcüklerle anlatılabileceği isleri
açıklayınız. Önemli olan bebeğin konuşmaları duyması ve sizin sözler
aracılığıyla anlaşabildiğinizi görmesidir. Bebeğe bir papağan
gibi,sözcüklerin seslerini taklit ettirmeye çalışmayınız. Bebek için
anlama, konuşmaktan daha önemlidir. Bebek, ancak anladıktan sonra
konuşabilecektir. İlk sözcükleri söylemeye başladığı zaman onu anlamaya
çalışarak, tümcesini daha da genişletiniz: Sözgelimi eğer babayı
sorarsa, konuşmaya devam ederek "Evet. Baba işe gitti. Döndüğü zaman
seninle oynar." deyiniz.
Henüz kuramayacağı tümceleri yinelemesini istemeyiniz. Onun yarım
yamalak konuşmasını kabul ediniz ve söylemek istediği şeyi
anladığınızı gösteriniz, ama onun yarım yamalak sözlerini
yinelemeyiniz. Her zaman, her zamanki halinizle konuşunuz. Bebek bir
sözcükle bir düşüncesini anlatmak isteyebilir. Sözgelimi yalnızca "Top"
diyerek, "Topu istiyorum.", "Topu bana at.", "Top nerede?", "Ne güzel
top.", "Kardeşim topumu aldı.", vb. düşüncelerini anlatmak isteyebilir.
Yüz ifadesinden ve ses tonundan hangisini anlatmak istediğini anlamaya
çalışınız. Önemli olan bebeğin yalnız bir sözcükle bile sizinle
anlaşabileceğini görmesidir. Bebek iki sözcüklü tümceler kullanmaya
başladığı zaman, onun düşüncelerindeki ilerlemeleri anlamak daha
kolaydır.
Bebeğin ilk tümceleri dilbilgisi açı sından yanlış olabilir, bu çok
önemli değildir. Bütünüyle kişisel bir lehçe ya da anlaşılmaz bir dil
kullanacaktır. Daha çok büyüklerin söylediklerini taklit ederek, size
bir şeyler söyleyebilmeyi isteyecektir. Eğer söylediğine, hemen uygun
biçimde yanıt verirseniz, bebeği konuşmaya teşvik etmiş olursunuz, ona
verdiğiniz doğru yanıt bebek için olumlu bir model oluşturacaktır.
|